Als een Pro

Met pakjesavond kreeg ik het boek 'Proeven als een Pro' van Cees van Casteren. Of nou ja, gekregen van de sint maar geschreven door Cees. Cees wie? Cees van Casteren, een voor mij onbekende naam. Maar wel een grote jongen in wijnland, want één van de weinige Masters of Wine in Nederland. Al die bekende wijnschrijvers kunnen leuk lullen maar hebben niet de hoogste wijntitel van Cees op zak. 'Proeven als een Pro' is vlot en aanstekelijk opgeschreven, al duikt er hier en daar nog wel wat oubollig vakjargon in de beschrijvingen op: "aroma's van pruimedanten", zou dat iets met pruim van doen hebben?

Al snel wordt duidelijk dat Cees een missie heeft: de maar een beetje doelloos in het rond drinkende wijnliefhebber te trainen in de door hem zelf bedachte KARAAT-methode. Een beproefde methode - waarmee hij zelf z'n Master of Wine examen haalde - om systematisch wijnen te proeven, te analyseren en thuis te brengen naar waar ze vandaan komen. Het woord KARAAT is een ezelsbruggetje voor Kleur > Aroma's > Restsuikers > Aciditeit > Alcohol > Tannine.

De methode gaat leven als een groot aantal voorbeeldwijnen op tafel  verschijnen, waaronder lekker veel Italianen. Ik vond vooral de A van aroma's verhelderend. De beginnende proever is al blij als ie wat Cees de 'primaire aroma's' noemt kan duiden. Denk aan gras en citrus bij een Sauvignon Blanc, het pure fruit van de druivenoogst. Maar er zijn ook nog de secundaire aroma's, door de geoefende proever ontwaard als er sprake is van klussen in de kelder door de wijnmaker. Denk aan  geuren als vanille en kokos, die ontstaan tijdens het contact met eikenhout. Tenslotte zijn er ook nog tertiaire aroma's mogelijk. Niet bij jonge wijnen, maar na minimaal 3 jaar flesrijping. Denk aan geuren van tabak of leer in een gerijpte Bordeaux. Gekke geurtjes als stallucht, boenwas en benzine (Riesling!) horen ook tot de tertiaire categorie. 

Intensere aroma's?

Bij het thuis brengen van de wijnen staat als ordeningsprincipe de tweedeling oude versus nieuwe wereld voorop. Bij "lage relatieve intensiteit van primaire aroma's" vink je af voor oude wereld (is Europa, is 9 van de 10 keer Frankrijk, Spanje of Italië). Bij "hoge relatieve intensiteit" hebben we van doen met de  nieuwe wereld (Zuid-Amerika, Australië, Zuid-Afrika enz.). "Maar Cees", hoor ik de huis-tuin-en-keuken-proever nu tegenwerpen, "een Gewurztraminer uit de Elzas heeft toch ook een uiterst hoge intensiteit van primaire aroma's?" Mogelijk zegt Cees dan dat een Gewurztraminer uit Nieuw-Zeeland daar met z'n "extreem expressieve boeket" hard overtoept, maar dan moet je ze wel naast elkaar proeven. Deze jongen wel in ieder geval.

Het blijft een leuke tijdsbesteding: wijnen ordenen. Het is een indrukwekkende systematiek waar Cees mee op de proppen komt. Al is het na het doornemen van een flink aantal proefnotities achter elkaar soms wel 'lange halen snel thuis' bij de conclusie van de blind geproefde flessen. Zo is een amandelbittertje in de afdronk bij wit al direct een keuze voor Italië. Maar al met al vond ik het een leuk en leerzaam boek. Uiteindelijk gaat het om woorden te geven aan wat je proeft, dat blijft een persoonlijke ontdekkingstocht. Die nu wel serieus en analytisch onderbouwd door het boek van Cees is verdiept. Chapeau Cees!

Tip voor de thuisdrinker: slanke Negroamaro

De thuiswerker maar ook de 's avonds terugkerende noeste werker in een vitaal beroep kunnen wel een borrel gebruiken. Als tip voor de thuisdrinker vandaag de 12e Mezzo Negroamaro del Salento Varvaglione.

Waarom is dit de ideale thuisdrinkwijn? 

1. Het is een Italiaan, in Italië worden ze nog veel harder getroffen door het coronavirus dan hier. Laten we solidair zijn en zoveel mogelijk Italiaans drinken. 

2. Hij wordt netjes thuis bezorgd door de sympathieke webwijnwinkel Abels die deze wijn vorige week ook nog eens in de aanbieding zeer gunstig geprijsd had. Dat zijn feitelijk drie redenen in één. 

3. Hij is met z'n 12,5% (waarover later meer) geen directe aanslag op de weerstand en de gezondheid. Een verantwoord glas wijn dus.

Wijngaard Varvaglione, Salento bij Taranto

4. Hij is erg lekker. Nou moet je van goede huize komen om in Puglia een vieze wijn te maken, maar er zijn wel degelijk mindere flessen. Zo heb je allerlei nondescripte supermarkt-Primitivo's die op zich een prima instapper zijn voor mensen (niet perse vrouwen) die zeggen alleen van zoete witte wijn te houden. 

Maar het bijzondere aan deze Negroamaro (naast de primitivo de andere grote druif in Puglia, hak van de laars) is dat het geen dikke volle krachtpatser is met 15% op de teller. Daar zit je afgerond al snel op in deze warme contreien. Wijnmaker Cosimo Varvaglione zorgt dat de gisting precies op het juiste moment stopt zodat hij het cijfer op het etiket waar kan maken. Wat blijkt: de slanke 12e Mezzo is nog steeds zwoel, je proeft de zon, maar ook een frisheid die verrast. Want naast het bekende comfort van chocola en vanille in de mond proef ik blauwe bessen en kersen waardoor de afdronk soepel is maar met bite. De juiste keuze nu we de zware winterse kost achter ons gelaten hebben en de lentezon lonkt. In eigen tuin op het terras aan huis te schenken!

Lentewijn van oude grond: Olaszrizling

In deze bange tijden van sociale onthouding en het gemis aan wining & dining buiten de deur, krijgt de thuisdrinker en -blogger in mij de ruimte. Tenminste één lichtpuntje. Wat hebben we onder de kurk nu de lente in de lucht hangt? Olaszrizling! Ik schreef er eerder over. Het is één van de meest aangeplante druiven in Hongarije en - anders dan z'n naam doet vermoeden - geen familie van de Riesling. Rond het Balatonmeer maken ze er fraaie aromatische witte wijnen van. Bloemig en geurig, echte voorjaarswijn. Vorige week dronk ik deze biologische Rezeda van Káli-Kövek: een prachtwijn. 

De druiven wortelen in stokoude grond: prehistorische sedimenten van een verdwenen zee en vulkanische lagen zorgen voor een typisch terroir. In de neus perzik & peer – ‘florale tonen’ volgens de slijter – terwijl de smaak vol en romig is met een kruidig-fruitige afdronk. ‘Mineralen!’, noteerde ik nog maar er zijn kenners die dat gezwets vinden. Onder wie waarschijnlijk wijnmaker Gyula Szabó. 

Wijnmaker Gyula Szabó

Deze wijnmaker is een kleurrijke figuur, volgens de paar Engelstalige wijnzaken die zijn wijnen verkopen. De man wordt neergezet als ‘an imposing figure somewhere between a rugby player and barbarian warrior’. In het proeflokaal klinkt Iron Maiden uit de speakers. Zo'n man van wie je verwacht dat ie met eigen handen varkens slacht, daar worst van draait en die dan grof snijdt op de proeftafel van ruw eikenhout door hem zelf gehakt, gezaagd en in elkaar gezet. We hebben een beeld nu, in het echt (zie foto hiernaast) blijkt het alleszins mee te vallen.

In Bologna bij de start van de Giro

Aan de meet in Nijmegen - mei 2016

Ik was de Giro d'Italia al een tijdje uit het oog verloren. Drie jaar geleden was het weer even dik aan. Gekleed in het stemmig roze van de leiderstrui stond ik met m'n neus bovenop de finish van de tweede etappe in Nijmegen. Ik was de tel een beetje kwijt geraakt van alle buitenlandse escapades. Ik heb zelf nog meegewerkt aan de start van de eerste Giro buiten Italië, in Groningen. Mijn eerste baan. Maar toen ze vorig jaar uitweken naar Jeruzalem, godbetert, op zo’n drieduizend kilometer van de Italiaanse grens, kon ik het niet meer volgen.

En kijk, net toen de liefde leek te bekoelen, was daar het bericht dat de Giro zou starten in Bologna. Bologna! Die andere liefde die ik wel in het hart maar steeds minder vaak ter plekke fysiek consumeerde. Het lijkt een eeuwigheid geleden, mijn studiejaar aan de oudste universiteit van Europa. Twintig jaar geleden werd ik op slag verliefd op de onbetwiste eet- en studentenhoofdstad van Italië. Waar een bruisend nachtleven, gastronomisch genot en een hip cultuuraanbod zorgden voor leven in de brouwerij van het gestolde middeleeuws centrum met z'n rode daken en overdekte galerijen (portici). 

En morgen begint hier in Bologna de 102e editie van de Giro d'Italia. De stad was in 1909 al het decor van de allereerste Giro-finish. Die ligt nu - na een individuele tijdrit van 8 km - aan het eind van een serieuze kuitenbijter: de San Luca. Hoe vaak ik die klim niet omhoog gestiefeld ben. Trappen op, onder de portici, steeds even omkijken hoe de stad meer en meer als bella vista aan je voeten ligt. Daar zullen de renners geen oog voor hebben, want die krijgen stijgingspercentages tot maximaal 16% aan hun koersbroek.

Onze Tom start als eerste. Gisterenavond zagen we hem al glunderend op het podium staan tijdens de ploegenpresentatie op het Piazza Maggiore. Spettacolo met als decor de historische huiskamer van de stad.

  

Wat een feest om weer in Bologna te zijn. Als aperitief een puike Pignoletto gedronken, de frizzante uit de heuvels buiten de stad. Beter dan Prosecco! En daarna een bord tagliatelle al ragù soldaat gemaakt, met een sappige krachtpatser van een Sangiovese - 100% bio, 14,5% van Folesano - erbij. Onze tank is vol, de benen zijn goed, we duimen voor Tom morgen!