Matige film, gelukkig hebben we de wijn nog

Ik keek een matige film over een pinguïn in Argentinië. Het beest scharrelde rond op een eliteschool tegen de achtergrond van de militaire dictatuur in de jaren zeventig. The Penguin Lessons, een feelgood movie met een vuile binnenlandse oorlog als smet op de pret, smaakt niet perse naar vanille. Alhoewel dat precies de smaak is die de film wil oproepen: "Ach die schattige pinguïn, ach die stuurse leraar die ontdooit". Gelukkig hebben we de wijn nog. Malbec natuurlijk: de populairste en meest aangeplante druif van Argentinië. Die is wel feelgood, gelaagd en buitengewoon goed geslaagd. Gedoseerde lik vanille, barstensvol fruit en een afdronk om u tegen te zeggen. Het engeltje op het etiket doet z'n werk ook op de tong. 

Kékfrankos met zicht op het Balatonmeer

Wat een warm weerzien met de absolute nummer één druif van Hongarije: Kékfrankos! Door heel Hongarije aangeplant, met een hoofdrol in Eger in de bekende bikavérblends. Maar geen stierenbloed vandaag, bij de steak tartaar zoek ik een lichtere variant met frisheid en fijne zuren.

En verrassend genoeg kom ik uit bij een wijnmaker uit Badacsony, de streek aan de noordwestkant van het Balatonmeer. Ik kende dat gebied vooral van de witte wijn. En ik noteer de uitspraak "Alleen de wijnstok die zijn spiegelbeeld in het Balatonmeer ziet, geeft een goede wijn".

Péter Váli is ooit begonnen als hobbywijnmaker en runt inmiddels een van de bekendste wijnhuizen van Badacsony. Zijn Kékfrankos is een en al raffinement: geur van bosaardbei en frambozen, sappige kersen in de afdronk en een mooie balans tussen zuren en zijdezachte tannines.

Syrah en Shiraz

Syrah of Shiraz? Oude en nieuwe wereld, zeggen ze dan even beslist als deftig in wijnkringen. Als historicus denk ik bij Shiraz in eerste instantie aan de oude handelsstad in het huidige Iran. Pleisterplaats in het Perzische Rijk van minstens vierduizend jaar oud; stad van dichters en literatuur. En van wijn dus. Je zou het misschien niet verwachten met die wereldvreemde ayatollahs vandaag de dag, maar in het grotere historische plaatje zijn zij gelukkig slechts een zure druppel in het langzaam rijpende wijnvat. Afijn, terug naar Hongarije. Hier vind je beide namen op de fles. 

De Syrah van Sauska uit Villány maakt het meest indruk. Stap een slijter, supermarkt of willekeurig restaurant in Boedapest binnen en de kans is klein dat ze niets van Sauska hebben. Het is een van de meest geziene wijnhuizen in heel Hongarije. Opgericht door Krisztián Sauska, een Hongaarse emigrant uit Californië, die ook een andere wijnmakerij runt in de Tokaj-regio. In Villány richt Sauska zich op rode wijnen: voornamelijk Cabernet Franc, Merlot en Kékfrankos.

 Zijn Syrah opent met een veelvoud aan kruiden en specerijen in de neus: rozemarijn, tijm en lavendel. Ook in de smaak trekt een breed palet voorbij, met kaneel, drop en zouthout.

Dan de Shiraz van Késa uit de Balatonstreek. Totaal andere wijn. Fris en sappig, peperig knisperend. Je ziet ‘em licht gekoeld het speenvarken aan het spit bij de Balaton-barbecue vergezellen. Een verschil van dag en nacht met die van Sauska: of beter, van zomer en winter. 

Bruisend met Hongaarse Brut het oude jaar uit

Op oudejaarsavond in Boedapest drinken we Hongaarse champagne. Maar da’s logisch, zou Cruyff zeggen. En laten we nu met Kreinbacher de Hongaarse champagne-specialist in huis hebben. Zij maken hoogwaardige bubbels in een bijzondere blend: Franse elegantie van Chardonnay, Pinot Noir en zelfs een klein beetje Pinot Blanc aangevuld met de Hongaarse ziel en zaligheid van de Furmint. 

Kreinbacher is gevestigd in Somló, een kleine wijnstreek in het noordwesten van Hongarije. De wijngaarden liggen op de hellingen van wat ooit - miljoenen jaren geleden - een vulkaan was. Typisch terroir dus!

In de neus herkennen we amandel en wat bloemigs. We proeven grapefruit en appel, met op de achtergrond wat hazelnotigs en geroosterd brood door de lange rijping. Om het Hongaars-Franse gelegenheidshuwelijk nog internationaler te maken, eten we er Parmaham en Napolitaanse salami bij. 

Eigenzinnige Furmint van adellijke afkomst

 Fijn dat er druiven zijn die blijven verrassen. Dus niet: iets grassigs en citrus, het zal wel Sauvignon Blanc wezen! Maar een snuif nemen en denken: what the fuck?! Boenwas en kamille? Of een hint van kokos misschien? En na de eerste slok: iets zuiveligs, grapefruit ook, vanille en   peer. Met limoenerige zuren die de boel in evenwicht houden. Bepaald geen wijnproefclichés bij dit biologische raspaardje uit de adellijke stal van Gróf (graaf) Degenfeld. 

De nazaten van de huidige Degenfeldjes zijn na de Tweede Wereldoorlog berooid vertrokken en geëmigreerd. In 1996 zijn Gravin Marie Degenfeld en haar man begonnen met hun wijnhuis in de Tokaj-streek. Hun doel is kwalitatief hoogwaardige wijnen te maken op een ecologisch verantwoorde manier. Een mooi staaltje “noblesse oblige” zullen we maar zeggen.

Best Buy Balaton Riesling

Niet alleen de Franse Cabernets (Franc, Sauvignon) doen het goed op Hongaarse grond, ook de Riesling duikt hier af en toe op. Rajnai Rizling heet ie dan. Ach, de Riesling. In z'n eentje verantwoordelijk voor een kanteling van het weinig verfijnde beeld van “bier en braadworst” bij Duitsland. De "Koningin van de druiven" noemen onze oosterburen haar ook wel. Vaak van hoge kwaliteit - zeker de "Spitzenweinen" - en dikwijls tegen steile hellingen aangeplant met uitzicht op de schilderachtig meanderende Moezel of Rijn. 

Terug naar Hongarije: deze Riesling heeft geen Rijn gezien maar kan vanaf de glooiende heuvels wel het Balatonmeer bekijken. Wijnmaker IKON (veel mooi rood in huis) noemt deze fles zelf een "Best Buy Riesling". Voor zo'n zes euro krijg je inderdaad een hoop wijn voor je geld. Van perzikbloesem in de neus tot een abrikoosje en groene appel in de afdronk. Met sappige zuren en een elegant zoetje op het eind: helemaal Riesling. Helemaal Hongaars. 

Gál Pinot Noir met oude ziel

De jonge Tibor Gál nam het stokje over van zijn vader, de oude Tibor Gál. Dat was een grote wijnmeneer in Hongarije omdat hij na een wat suffe start in Egers staatswijnbedrijf Champions League ging spelen bij de Toscaanse wereldspeler Ornellaia, waar hij het tot hoofdwijnmaker schopte. Gál keerde in 1992 terug naar Hongarije en begon zijn eigen wijnmakerij. Vrij ongebruikelijk in die tijd ging hij in Hongarije werken met Pinot Noir.

Die van vandaag heeft een oude ziel en een jeugdige kern tegelijk: de ene helft van de druiven had vatrijping, de andere helft is gerijpt  in stalen tanks. Gál zoekt de optimale balans tussen fruit en eik. En dat proef je! Frisse kersen en aardbei in de neus, maar ook chocola, paprika en kruiderij in de afdronk. Al het goede van de oude Gál met de jeugdige frisheid van de jonge Gál kortom.

Ciao Bella! Rosé voor gevorderden

In een van de drie vers aangeschafte dozen ligt nog een Cabernet Sauvignon van Figula te wachten op de kurkentrekker. Cabernet Sauvignon dus rood denk je dan, maar dat is buiten Figula gerekend: die maakt er doodleuk rosé van. En dan ga je toch denken aan snoeperige zomerwijnen, het vrijblijvende voorspel bij de nog op te stoken barbecue. 

Maar dan deze Bella Róza, 14% op de teller en in een serieus mooie fles gegoten. Een serieus volle smaak met kruidigheid ​​en rood fruit, plus kaneel, peper en munt toe. Mooie frisheid en een lange afdronk. Een uitstekende begeleider van zowel de traditionele vissoep als de goulash. Ook weer uit de (noordelijke) Balatonstreek, wat komen daar toch veel mooie wijnen vandaan. Met spijt nemen we de laatste slok en klinken de lege glazen: “Ciao Bella!”

Balaton bubbels op kerstavond

In Hongarije is kerstavond het hoogtepunt, eerste en tweede kerstdag hobbelen er een beetje achteraan. Vandaar dat we even goed feestelijk wilden uitpakken, en dan grijp je al snel naar een knallende kurk. 

Er is een hoop mooie schuimwijn in Hongarije, zoals deze Balaton bubbels van Légli. Ottó Légli is een van de beste wijnmakers van de zuidelijke Balatonstreek, waar hij vooral frisse witte wijnen produceert. Stil staat ie dus z'n mannetje, we waren benieuwd wat de man mousserend klaarspeelt met deze blend van biologisch geteelde Chardonnay en Pinot Noir. 

Na een harde droge knal (de fles had een reis achter de rug) parelde de fijne mousse subtiel in het glas en roken we een verfijnde geur van amandel en brioche. In de mond appel en perzik, elegant en lichtvoetig. Een perfecte start van de copieuze kerstdis die weldra opgediend zou worden.

Als een Pro

Met pakjesavond kreeg ik het boek 'Proeven als een Pro' van Cees van Casteren. Of nou ja, gekregen van de sint maar geschreven door Cees. Cees wie? Cees van Casteren, een voor mij onbekende naam. Maar wel een grote jongen in wijnland, want één van de weinige Masters of Wine in Nederland. Al die bekende wijnschrijvers kunnen leuk lullen maar hebben niet de hoogste wijntitel van Cees op zak. 'Proeven als een Pro' is vlot en aanstekelijk opgeschreven, al duikt er hier en daar nog wel wat oubollig vakjargon in de beschrijvingen op: "aroma's van pruimedanten", zou dat iets met pruim van doen hebben?

Al snel wordt duidelijk dat Cees een missie heeft: de maar een beetje doelloos in het rond drinkende wijnliefhebber te trainen in de door hem zelf bedachte KARAAT-methode. Een beproefde methode - waarmee hij zelf z'n Master of Wine examen haalde - om systematisch wijnen te proeven, te analyseren en thuis te brengen naar waar ze vandaan komen. Het woord KARAAT is een ezelsbruggetje voor Kleur > Aroma's > Restsuikers > Aciditeit > Alcohol > Tannine.

De methode gaat leven als een groot aantal voorbeeldwijnen op tafel  verschijnen, waaronder lekker veel Italianen. Ik vond vooral de A van aroma's verhelderend. De beginnende proever is al blij als ie wat Cees de 'primaire aroma's' noemt kan duiden. Denk aan gras en citrus bij een Sauvignon Blanc, het pure fruit van de druivenoogst. Maar er zijn ook nog de secundaire aroma's, door de geoefende proever ontwaard als er sprake is van klussen in de kelder door de wijnmaker. Denk aan  geuren als vanille en kokos, die ontstaan tijdens het contact met eikenhout. Tenslotte zijn er ook nog tertiaire aroma's mogelijk. Niet bij jonge wijnen, maar na minimaal 3 jaar flesrijping. Denk aan geuren van tabak of leer in een gerijpte Bordeaux. Gekke geurtjes als stallucht, boenwas en benzine (Riesling!) horen ook tot de tertiaire categorie. 

Intensere aroma's?

Bij het thuis brengen van de wijnen staat als ordeningsprincipe de tweedeling oude versus nieuwe wereld voorop. Bij "lage relatieve intensiteit van primaire aroma's" vink je af voor oude wereld (is Europa, is 9 van de 10 keer Frankrijk, Spanje of Italië). Bij "hoge relatieve intensiteit" hebben we van doen met de  nieuwe wereld (Zuid-Amerika, Australië, Zuid-Afrika enz.). "Maar Cees", hoor ik de huis-tuin-en-keuken-proever nu tegenwerpen, "een Gewurztraminer uit de Elzas heeft toch ook een uiterst hoge intensiteit van primaire aroma's?" Mogelijk zegt Cees dan dat een Gewurztraminer uit Nieuw-Zeeland daar met z'n "extreem expressieve boeket" hard overtoept, maar dan moet je ze wel naast elkaar proeven. Deze jongen wel in ieder geval.

Het blijft een leuke tijdsbesteding: wijnen ordenen. Het is een indrukwekkende systematiek waar Cees mee op de proppen komt. Al is het na het doornemen van een flink aantal proefnotities achter elkaar soms wel 'lange halen snel thuis' bij de conclusie van de blind geproefde flessen. Zo is een amandelbittertje in de afdronk bij wit al direct een keuze voor Italië. Maar al met al vond ik het een leuk en leerzaam boek. Uiteindelijk gaat het om woorden te geven aan wat je proeft, dat blijft een persoonlijke ontdekkingstocht. Die nu wel serieus en analytisch onderbouwd door het boek van Cees is verdiept. Chapeau Cees!

Tip voor de thuisdrinker: slanke Negroamaro

De thuiswerker maar ook de 's avonds terugkerende noeste werker in een vitaal beroep kunnen wel een borrel gebruiken. Als tip voor de thuisdrinker vandaag de 12e Mezzo Negroamaro del Salento Varvaglione.

Waarom is dit de ideale thuisdrinkwijn? 

1. Het is een Italiaan, in Italië worden ze nog veel harder getroffen door het coronavirus dan hier. Laten we solidair zijn en zoveel mogelijk Italiaans drinken. 

2. Hij wordt netjes thuis bezorgd door de sympathieke webwijnwinkel Abels die deze wijn vorige week ook nog eens in de aanbieding zeer gunstig geprijsd had. Dat zijn feitelijk drie redenen in één. 

3. Hij is met z'n 12,5% (waarover later meer) geen directe aanslag op de weerstand en de gezondheid. Een verantwoord glas wijn dus.

Wijngaard Varvaglione, Salento bij Taranto

4. Hij is erg lekker. Nou moet je van goede huize komen om in Puglia een vieze wijn te maken, maar er zijn wel degelijk mindere flessen. Zo heb je allerlei nondescripte supermarkt-Primitivo's die op zich een prima instapper zijn voor mensen (niet perse vrouwen) die zeggen alleen van zoete witte wijn te houden. 

Maar het bijzondere aan deze Negroamaro (naast de primitivo de andere grote druif in Puglia, hak van de laars) is dat het geen dikke volle krachtpatser is met 15% op de teller. Daar zit je afgerond al snel op in deze warme contreien. Wijnmaker Cosimo Varvaglione zorgt dat de gisting precies op het juiste moment stopt zodat hij het cijfer op het etiket waar kan maken. Wat blijkt: de slanke 12e Mezzo is nog steeds zwoel, je proeft de zon, maar ook een frisheid die verrast. Want naast het bekende comfort van chocola en vanille in de mond proef ik blauwe bessen en kersen waardoor de afdronk soepel is maar met bite. De juiste keuze nu we de zware winterse kost achter ons gelaten hebben en de lentezon lonkt. In eigen tuin op het terras aan huis te schenken!

Lentewijn van oude grond: Olaszrizling

In deze bange tijden van sociale onthouding en het gemis aan wining & dining buiten de deur, krijgt de thuisdrinker en -blogger in mij de ruimte. Tenminste één lichtpuntje. Wat hebben we onder de kurk nu de lente in de lucht hangt? Olaszrizling! Ik schreef er eerder over. Het is één van de meest aangeplante druiven in Hongarije en - anders dan z'n naam doet vermoeden - geen familie van de Riesling. Rond het Balatonmeer maken ze er fraaie aromatische witte wijnen van. Bloemig en geurig, echte voorjaarswijn. Vorige week dronk ik deze biologische Rezeda van Káli-Kövek: een prachtwijn. 

De druiven wortelen in stokoude grond: prehistorische sedimenten van een verdwenen zee en vulkanische lagen zorgen voor een typisch terroir. In de neus perzik & peer – ‘florale tonen’ volgens de slijter – terwijl de smaak vol en romig is met een kruidig-fruitige afdronk. ‘Mineralen!’, noteerde ik nog maar er zijn kenners die dat gezwets vinden. Onder wie waarschijnlijk wijnmaker Gyula Szabó. 

Wijnmaker Gyula Szabó

Deze wijnmaker is een kleurrijke figuur, volgens de paar Engelstalige wijnzaken die zijn wijnen verkopen. De man wordt neergezet als ‘an imposing figure somewhere between a rugby player and barbarian warrior’. In het proeflokaal klinkt Iron Maiden uit de speakers. Zo'n man van wie je verwacht dat ie met eigen handen varkens slacht, daar worst van draait en die dan grof snijdt op de proeftafel van ruw eikenhout door hem zelf gehakt, gezaagd en in elkaar gezet. We hebben een beeld nu, in het echt (zie foto hiernaast) blijkt het alleszins mee te vallen.

In Bologna bij de start van de Giro

Aan de meet in Nijmegen - mei 2016

Ik was de Giro d'Italia al een tijdje uit het oog verloren. Drie jaar geleden was het weer even dik aan. Gekleed in het stemmig roze van de leiderstrui stond ik met m'n neus bovenop de finish van de tweede etappe in Nijmegen. Ik was de tel een beetje kwijt geraakt van alle buitenlandse escapades. Ik heb zelf nog meegewerkt aan de start van de eerste Giro buiten Italië, in Groningen. Mijn eerste baan. Maar toen ze vorig jaar uitweken naar Jeruzalem, godbetert, op zo’n drieduizend kilometer van de Italiaanse grens, kon ik het niet meer volgen.

En kijk, net toen de liefde leek te bekoelen, was daar het bericht dat de Giro zou starten in Bologna. Bologna! Die andere liefde die ik wel in het hart maar steeds minder vaak ter plekke fysiek consumeerde. Het lijkt een eeuwigheid geleden, mijn studiejaar aan de oudste universiteit van Europa. Twintig jaar geleden werd ik op slag verliefd op de onbetwiste eet- en studentenhoofdstad van Italië. Waar een bruisend nachtleven, gastronomisch genot en een hip cultuuraanbod zorgden voor leven in de brouwerij van het gestolde middeleeuws centrum met z'n rode daken en overdekte galerijen (portici). 

En morgen begint hier in Bologna de 102e editie van de Giro d'Italia. De stad was in 1909 al het decor van de allereerste Giro-finish. Die ligt nu - na een individuele tijdrit van 8 km - aan het eind van een serieuze kuitenbijter: de San Luca. Hoe vaak ik die klim niet omhoog gestiefeld ben. Trappen op, onder de portici, steeds even omkijken hoe de stad meer en meer als bella vista aan je voeten ligt. Daar zullen de renners geen oog voor hebben, want die krijgen stijgingspercentages tot maximaal 16% aan hun koersbroek.

Onze Tom start als eerste. Gisterenavond zagen we hem al glunderend op het podium staan tijdens de ploegenpresentatie op het Piazza Maggiore. Spettacolo met als decor de historische huiskamer van de stad.

  

Wat een feest om weer in Bologna te zijn. Als aperitief een puike Pignoletto gedronken, de frizzante uit de heuvels buiten de stad. Beter dan Prosecco! En daarna een bord tagliatelle al ragù soldaat gemaakt, met een sappige krachtpatser van een Sangiovese - 100% bio, 14,5% van Folesano - erbij. Onze tank is vol, de benen zijn goed, we duimen voor Tom morgen! 

Eind van het jaar - reisje naar de Ahr

Na alle dikke wijnen bij de kerstdis was ik wel weer toe aan het frisse raffinement van de Duitse wijnen. Riesling, selbstverständlich, maar ook de rode Spätburgunder. Da’s Duits voor Pinot Noir. Ze blijven vaak onder de 13%, wat best een verademing is in deze tijd waar vol rood makkelijk de 14,5 of 15% aantikt. 

Ook leuk is dat de Spätburgunder vlakbij gemaakt wordt: op een dikke 2 uur rijden van Den Bosch in het Ahrdal. De druiven hangen er pitttoresk bij, op steile heuvels met uitzicht op de Ahr-rivier die door hübsche historische dorpjes met vakwerkhuisjes slingert. Het Ahrdal profileert zich met de 3 W’s: wandelen, wijn en welness. De eerste twee zijn alvast gecombineerd in de Rotweinwanderweg, een 35 km lange wandelroute tussen de wijngaarden. Wij liepen daar vandaag een bescheiden deel van in een stralend winterzonnetje.

 

Ahrweiler 

Weer terug in het dal tikken we in het middeleeuws ommuurde stadje Ahrweiler een fles Spätburgunder van coöperatie Mayschoss op de kop. Een club met historie: ze zijn de oudste wijnbouwcoöperatie ter wereld, opgericht in 1868. Geen gek idee van die wijnboeren hier om de handen ineen te slaan. De hellingen zijn zo stijl, dat ze de druiven alleen met de hand kunnen plukken. Zonder bundeling van krachten zouden de wijnen onbetaalbaar zijn. De Mayschoss gaat er goed in, zeker nadat we de de derde “W” afgevinkt hebben in het zwembad van ons hotel. Triple W en drie wijnen om dat te vieren: we drinken een Sekt en een Müller-Thurgau om de Spätburgunder een beetje goed in te bedden. Zum wohl!

Portugees potlood

'Wanneer heb je voor het laatst een potlood doorgebeten?', vroeg de jongen van de bediening in wijnbar Bottles & Bites. Hij keek er ernstig genoeg bij om geen ironie te vermoeden. 'Tja, da's weer even geleden', antwoordde ik. Vervolgens stak hij een verhaal af over de fijne mineraliteit van grafiet die deze Portugese wijn zo uitgesproken maakte. In mijn top 3 'verrassende openingszinnen van sommeliers' kwam deze vraag als alarmschijf binnen denderen.

 

Ik had die Portugees ook niet zelf bedacht. Een Australische Shiraz had ik uit de wijnkaart uitverkozen, om mezelf een keer uit het bekende warme bad van Italiaans rood te duwen. Maar die was onvindbaar dus had de jongen van de bediening pro-actief een Portugese blend van Syrah, Cabernet Sauvignon en een obscure Portugese druif opgeduikeld. Potloodgruis was net iets te ver uit mijn comfortzone; niet direct een aanbeveling op maat.

De geur was onmiskenbaar Syrah met een kruidige zwoelheid, snufje tabak en een pepertje. Maar de smaak was toch net een tikkie te hoekig. Weerbarstig, zou Onno Kleyn waarschijnlijk zeggen. Iets te nadrukkelijk plakkend in de wangen bovendien, als een lauwe tortilla die je van je gehemelte moet schrapen. Niet mijn cup of tea. Volgende keer maar weer gewoon vragen naar de bekende weg. Een potlood tussen je tanden is sowieso niet meer van deze tijd.

Scoren met een loepzuivere Hongaarse Riesling

Kerst bood de mogelijkheid van een hattrick; dé kans om drie avonden achter elkaar te scoren met vermoede pareltjes uit de wijnvoorraad, gekoppeld aan gerechten op het kerstmenu. Eerder schreef ik al over de Olaszrizling - anders dan de naam doet vermoeden geen familie - maar nu had ik een echte Riesling uit Hongarije in de kast. Een Rajnai Rizling van Gilvesy. Iets exotischer gespeld maar the real thing.

Messi eruit...

De Hongaar stond te trappelen om een onvergetelijke combinatie aan te gaan met de zalmtartaar. De vette, romige en zoute smaken zouden wonderwel samensmelten met de frisse zuren van de wijn. Zo had ik het bedacht en zo was het. Maar er was meer: amandel en bloemetjes in de neus, een smaakpalet uitdijend van mineralen via peer naar amandel. En loepzuiver fris. Wat een klassewijn! Die arme Amarone - beoogd sterspits - zag ineens de lat om over te toepen drastisch omhoog gaan. Messi had al gespeeld, Vieri werd ingebracht: dat beeld.


 

...Vieri erin

Het blijft appels met peren vergelijken: de Riesling als grande dame van de witte wijn laat zich moeilijk meten met de overweldigend volle en rijpe smaak van de Amarone. Die op zijn beurt een ijzersterke combinatie speelde met de rollade van het Ierse Angusrund. Laten we het er op houden dat er meerdere sterren schitterden op tafel, helemaal in lijn met de kerstgedachte.

 

Woeste wildwijn in Boedapest

We sloten het jaar 2016 in stijl af in Boedapest. Van kerstmis tot oudejaarsavond hebben we gastronomisch flink de bloemetjes buiten gezet in de Hongaarse hoofdstad. Nadat we van meerdere kanten getipt waren, deden we op een koude decemberavond restaurant Csalogány 26 aan. De kaart is een korte opsomming van traditioneel Hongaars aandoende gerechten die eenmaal op tafel een moderne, verfijnde en elegante verschijning bleken. Het was allemaal even lekker en mooi gepresenteerd. Terwijl de kok punten aan het scoren was, deed de sommelier er nog een schepje bovenop. De één na de andere bijzondere wijn verscheen op tafel. Stuk voor stuk mij onbekende flessen, want hij heeft er lol in kleine wijnhuizen te ontdekken waar je tevergeefs bij de slijter om vraagt - zoals ik later merkte. 

Neem de Pajdos van Pók Tamás. Een wildwijn die een woest boeket aan oerbosgeuren je neus in blaast: alsof je in een mistig woud loopt waar de wilde zwijnen en herten druistig ronddraven. De twee jaar eiken opvoeding heeft 'ie doorstaan zonder het minste spoortje vanille om de zaak glad te strijken. Aan de Franse blend van Cabernet Franc, Cabernet Sauvignon, Merlot en Pinot Noir zijn de tegendraadse Hongaren Kékfrankos en Kadarka toegevoegd om het een beetje spannend te maken. Zij brengen peper en paprika die de kont stevig tegen de krib gooien.

De wijn is net zo recalcitrant als de sommelier zelf. Die schonk doodleuk lichtzoete witte wijn (Hárslevelü!) bij de eendenborst en droge rode wijn (Kékfrankos!) bij het dessert. En alles zelf eerst even voorproeven achter het kleine barretje bij de ingang. "Je moet de kwaliteit controleren hè", kwam hij grijnzend toelichten toen wij hem net iets te lang aangaapten bij het achterover slaan van weer een bodempje na het ontkurken. "Wat een baan", verzuchtte ik. Die sabbatical naar Boedapest gaat er snel komen. En dan meld ik me subiet bij Csalogány 26 voor de functie van assistent-sommelier. 

Olaszrizling in Boedapest

Net als in Nederland zit er nog een mooie nazomer in de lucht in Boedapest. De warmte trekt als een warme deken over de stad, op mijn mountainbike probeer ik zoveel mogelijk in de koelte van de schaduw te rijden. En drinken hè, veel drinken. Een ideale metgezel bij hitte is voor mij de witte wijn van de druif Olaszrizling. Volgens Wiki een 'in Hongarije veel aangeplant druivenras, waarvan lichtgelige licht aromatische wijnen gemaakt worden'. Niet helemaal een Hungaricum, want in Oostenrijk (Welschriesling), Tsjechië (Ryzlink vlašský) en in Italië (Riesling italico) kennen ze hem ook. Overigens is de Italiaans klinkende druif anders dan de naam doet vermoeden niet verwant aan de Riesling.

Tot nu toe stelt de Olaszrizling mijn vertrouwen niet op de proef. Elke fles heeft z'n eigen finesses; soms zijn er wat meer mineralen in de smaak en soms is het boeket wat uitbundiger. De absolute top voor mij was deze week de Szent Donát Meszes 2013. Die heeft ook fans buiten Hongarije, waaronder de sommelier van de Belgische driesterrenzaak Hof van Cleve die hem op de wijnkaart zette. Een en al elegantie met een subtiel evenwicht tussen body, frisheid en fruit. Aards, romig en sappig. 

De biologische Olaszrizling van Gere Attila - vooral bekend om zijn rode krachtpatsers - uit Villány tapt uit een ander vaatje. Na een tropisch boeket is de smaak verrassend fris en licht. We noteren grapefruit en perzik. Minstens zo fris is de Gellavilla, geoogst van de heuvels ten noorden van het Balatonmeer. Ik proef groene appel en limoen met een bittere bite in de afdronk. Over bite gesproken: ik dronk deze wijn in Déryné, een Franse bistro waar de huisgemaakte baguette en confit de canard elkaar naar de kroon staken qua krokante korst.  

Alles aardig en wel, zo'n Franse formule, maar op de wijnkaart waren het toch maar mooi de Hongaarse wijnen die domineerden. Ik vroeg het voor de zekerheid nog even na bij de soepel schenkende ober. 'Luister', zei die op samenzweerderige toon, 'we hebben in Hongarije onze eigen Bordeaux'. En vanonder de bar kwam er vlot een fles Sauska op tafel - de rode huiswijn - met een klassieke Bordeauxblend van Merlot, Cabernet sauvignon en Cabernet franc. Verwachtingsvol schoof hij een proefglas mijn richting op. Walsen, ruiken, proeven en inkoppen: 'Zo, die is goed! Zet deze fles in een blinde proeverij en de Bordeaux-kenners gaan zich lelijk vergissen.' Ik had een extra glas verdiend. 

Kleinschalig en kleurrijk: Fiano & Negroamaro

Op dagen dat mijn werk meer als corvee voelt dan als carrière, mag ik graag mijmeren over het concept van een eigen wijnbar. Met Da Guido in sierlijke krulletters op de ramen en van die olijke bolle wijntonnen voor de deur. Een beetje bakvissenromantiek natuurlijk. Bovendien niet echt een nieuw idee: je struikelt tegenwoordig over de wijnbarren in Nederland. Maar wat ik wel anders zou doen is de wijnkaart. Radicaal op de bres voor kleinschalige en kleurrijke druiven. Dus geen holadijee-Chardonnay en suffe Sauvignon blanc's, maar Riesling, Müller-Thurgau en Furmint op de kaart. En Fiano! Ik schreef er al eens over. Frivool wit uit Zuid-Italië. Ik dronk 'em voor het eerst in de streek van het bedwelmend rood: Puglia. De rode wijnen van Puglia krijgen goddank steeds meer voet aan de koude grond in Nederland. Terecht: heel veel zon en ronde body voor relatief weinig geld. Lekker bij de cucina rustica van lamsgebraad en schapenkaas. Maar de ellenlange kustlijn van Puglia zie je ook aan de dis terug: veel vis. Waarbij ze dan bij voorkeur een lichte witte wijn schenken.

Bij de Perfectewijn Winkel - een nogal aanmatigende naam maar ze hebben wel een verdomd goed online assortiment dat ze in Oisterwijk fysiek uitventen - vond ik de Doppio Passo Fiano. Met zijn wulps mediterraan boeket van citroenbloesem, honing en bergamot is de toon meteen gezet. Ook in de smaak zijn fris en zoet mooi in balans: ik proef peer en limoen, met in de afdronk de smaak van geroosterde amandelen

Ook uit Puglia en ook bij Perfectewijn vond ik de (rode) Negroamaro "I Muri". Een neus vol zonnige beloftes: zoete bramen en chocola. Toch heeft 'ie in de mond ook de frisheid van kersen, een kruidig en peperig randje. Verraderlijk lekker - rond maar met bite. 
Beide wijnen zouden zo de huiswijnen van mijn imaginaire wijnbar kunnen zijn! 

Taurasi: de Barolo van het zuiden

Na het weelderig wit van Franz Haas was het tijd voor opwarmend rood - de noordoostelijke poolwind tintelde nog na om onze oren. We sloegen de wijnkaart van Wijn bij Stijn erop na. De prima Primitivo - zwoel en zondoorstoofd - was een uiterst aangenaam tussendoortje, maar echt nieuwsgierig keek ik uit naar de Taurasi Vesevo. Een topwijn van de Aglianico-druif uit Campanië - het zuidwesten van Italië rond Napels. Die regio is niet bepaald beroemd om z'n wijnen. Terwijl de wijnbouw hier toch al millennia meegaat dankzij de Grieken en Romeinen. Er groeien zelfs nog afstammelingen van door de Grieken geïntroduceerde druivensoorten: onder andere de Aglianico en de - what's in a name - Greco. 

De Taurasi is de enige topwijn van Campanië. De benaming 'Barolo van het zuiden' is geen marketingtrucje. Aglianico is verwant aan de Nebbiolo, de druif die in Piëmonte vooral faam geniet dankzij de Barolowijnen. Daar moet je van houden overigens. Ikzelf ben geen fan van hun krachtige tannines en prominente zuren. De Aglianico groeit natuurlijk wel in een heel ander klimaat dan de Nebbiolo. Dik 700 kilometer zuidelijker zijn de winters een stuk milder en de zomers droger. En dan is er nog de nabijheid van de oude Vesuvius, waar het etiket naar verwijst. Opgegroeid in de vulkanische bodem krijgt 'ie vervolgens 16 maanden houtrijping. Zon, mineralen en eik: een ideale receptuur voor een krachtige body. De wijn is diepdonker rood en geurt je kruidig en vol rood fruit tegemoet. De smaak is van een verrassende frisheid, veel minder zwaar dan ik verwachtte. Drop, laurier en op de achtergrond een fijn bescheiden vleugje vanille. Weer een eigenzinnige wijn bij Stijn ontdekt. Echt een aanwinst voor Den Bosch, deze wijnbar!